Datum
07/10/2025
Bedrijf
Melkveebedrijf van Nes
Adres
Eemster 53
Woonplaats
Dwingeloo
DAP
Drentse Hart
HIPRA Dierenarts
Anne-Lynn Geertshuis
Bedrijfsdierenarts
Stijn Nieuwenhuis
Bedrijfsanamnese
Net hoogproductief melkveebedrijf. Melkt sinds december met lelyrobots. Nog niet tevreden over hoe dit loopt. Productie nog niet optimaal. Sinds opstart met robots tot augustus was er sprake van flinke overbezetting (35%). Sinds augustus is het extra stuk aangebouwde stal in werking. Qua diergezondheid loopt het niet goed. De grootste klacht rondom uiergezondheid is het aantal ernstige mastitisgevallen. Dit was dan ook de reden van opstart met STARTVAC.
Vaccinatie
Ja
DatumAantal weken tussen vaccinatie dataOpmerkingen
11/08/2025opstart
08/09/2025
Melkinstallatie AMS bedrijven
Melkrobot
Lely
Model
A5
Vrije tijd robot(<10 %)
26.1
Aantal melkingen/dag (> 2,5)
2,8
Gem. aantal weigeringen/dag/koe (> 1)
1
Mislukt aantal melkingen (< 1 % of < 5 p/d per robot)
2.3
Ophalen van koeien (< 5 %, tweemaal daags)
8 tot 12 koeien twee keer daags.
Reiniging robotruimte
goed
Reiniging robotarm
matig
Voorbehandeling
borstels
Reinheid: goed
Controle voorbehandeling: matig
Duur: 2x3 seconden, dan tussenreiniging borstels, vervolgens nog eens 1x 3 seconden. (USA) (tijd)
Tepelvoeringen
rubber
Vervanging: 2500 melkbeurten
Reiniging na elke koe
Nee
Reiniging na HCG koeien
Nee
ATP uitslag
nvt
Nabehandeling
spray
Quarress Barrier
Controle nabehandeling
matig
Speenconditie
niet gecontroleerd, geen aanwijzingen dat dit afwijkend is.
Natte melkmeting
Nee
Minimelker
Nee
Overige opmerkingen
Er zijn een aantal punten van aandacht. Zo zijn de weigeringen erg laag, zeker in combinatie met het aantal melkingen van 2,8. Moet makkelijk 3 melkingen zijn voor dit bedrijf. Op dit bedrijf wordt een TMR rantsoen gevoerd met een minimum aan brok in de robot. Dit hoeft niet te betekenen dat de loop op de robots daardoor minder is. Er zal dus gekeken moeten worden naar andere oorzaken. Bimodaliteit is netjes op dit bedrijf. (overzicht Harm ter Schuure).
Droogstand
Droogstand Evaluatie
15 % nieuwe infecties (< 10 %)
73 % genezing (> 80 %)
Locatie droogzetten
Plek in separatie/attentie/verse koeien strohok. Waarbij Jan Jaap in een soort put kan staan. Of klauwbekapbox wordt gebruikt. Koe wordt gemolken en direct daarna droog gezet.
Productie <12L
Nee
Afbouwen
Dit wordt niet gedaan, waardoor koeien regelmatig nog 30 liter geven bij droogzetten. Deze winter komt de far off groep in de ligboxenstal. Waardoor er ook een plek wordt gecreëerd voor verschralen/afbouwen.
handschoenen
Ja
Desinfectie met alcohol
Ja
Selectief droogzetten
Ja → 50.000/150.000 cellen/ml
Teatseal
Ja
Vastzetten na droogzetten
Nee
Huisvesting droge koeien
Droge koeien staan in aparte potstal. Dit is een hellingstal met goede ventilatie. Geen broei: 25 graden. De koeien hebben toegang tot een zandpaddock die 2x per jaar afgegraven wordt en dan wordt er ook nieuw zand toegevoegd. Uitloop Weiland ook aanwezig. Op dit moment te modderig maar er komen platen om dit op te lossen. Strohok is hoog bezet vanwege afkalfpiek en op het oog wat te vies. Om de dag wordt vers stro gestrooid. Afkalven gebeurd in apart gedeelte. Ziet er schoon uit. Bij de robots is een klein strohok aanwezig voor attentiekoeien en verse koeien lopen hier tot 3 dagen na afkalven. Hier is de bezetting hoog en het is echt te vies, ondanks dagelijks strooien. Groot risico op infectie van verse koeien.
Rantsoen
Droogstandsrantsoen
Droogstandsmineralen
Ja
Afkalven
afkalfhok
Hygiëne afkalfhok
goed
Pinken/vaarzen
Drachtige pinken komen zo'n 40 dagen voor kalven bij de droge koeien te lopen.
Uiergezondheid
Celgetalanalyse
Het celgetal loopt de laatste tijd op. De vraag is welke kiemen met name spelen. Celgetalkoeien worden overal in lactatie gezien. Met name bij de oudere koeien.
Uitslag HIPRA UDDERCHECK
Uitslagen individuele melkmonsters, bacteriologie
CNSSAUECOSDYSUBSAG
3
KlebsiellaColiformenEnterococcusMycoplasmaGeen groeiMeng flora
Melkmonsteruitslagen zijn van 2025.
Uitslagen Tankmelkabonnement
SAU (norm = 0)Omg Strept. (norm <500)Coliformen (norm <50)
Klinische mastitis Evaluatie
Sinds overgang robot zijn uiergezondheidsproblemen ontstaan. De uiergezondheid was eerder nooit een klacht op dit bedrijf. Op dit moment is de grootste klacht het aantal ernstige mastitisgevallen. in 2025 waren er in totaal 12 gevallen van ernstige mastitis. In totaal zijn er 6 a 7 koeien 3speen gemaakt. Sinds een paar weken is het rustig met klinische mastitis.
Therapie
ANTIBIOTICA GEBRUIKBEDRIJFNEDERLAND ‘23
DDD Mastitis Injectoren0.110.55
DDD Injectie0.850.75
DDD Droogzetters1.630.92
DDD Bedrijf2.622.28
TYPE MASTITIS INJECTORAantal injectorenAantal behandelingenPercentage op jaarbasis
Albiotic 25 8
Avuloxil 24 8
Totaal 16
Behandeling klinische mastitis
mastitis injectoren worden uitsluitend gebruikt voor klinische mastitis.
Diergezondheid
Salmonella
onverdacht
Leverbot
nvt
Mineralen
berekend door Bertjan Westerlaan
Melkziekte
gaat goed
Ketose
gaat goed
Lebmagen per jaar
4 a 5.
Afvoerpercentage
26% = 44 dieren
Gemiddeld celgetal afgevoerde dieren
353.000 cellen/ml
Reden afvoer
15% = 5 dieren wegens uiergezondheid
Sterfte
11, geen vanwege mastitis.
Opmerkingen
Over het algemeen niet tevreden over diergezondheid. Het eerste half jaar na opstart was er sprake van overbezetting van 35%. Dit heeft ongetwijfeld effect gehad op de immuniteit van de koeien. Er zijn ook meer problemen met mortellaro geweest, inmiddels is dat weer onder controle. Er zijn ook 7 a 8 koeien geweest met ontstekingen op de hakken. Het ontstaat als een soort oppervlakkige wond en vervolgens wordt het een ontsteking die ook de diepte in gaat. Dit slaat over op het uier. Als laatste zijn er 2 afgekeurde koeien geweest het afgelopen jaar. Die koeien leken gezond op moment van wegbrengen naar slacht. Maar verschillende organen bleken tekenen van systemische ontsteking te hebben.
Bedrijfsrondgang
Weidegang
Nee
Water
Bronwater
Waterbakken hygiëne
goed
Hygiëne koppel
matig
De hygiëne wisselt wat en vind ik niet echt passen bij de nette huisvesting. Een aantal koeien tonen te vies.
Boxen
Type: diepstrooisel
Bedding: zand
Wil overstappen op ander strooisel. Zand bevalt heel goed voor comfort koeien/hygiëne maar het past niet in het management. Er stapelt te veel zand op.
Kalk
Nee
Vloer: gesloten emissie arme vloer
Vloer hygiëne: goed
Wijze van schoonmaken: Schuif
Frequentie om de: 1,5 uur
Opmerking
Gesloten emissie arme vloer met rubber.
Conclusie en adviezen

Net melkveebedrijf waarbij veel wordt gedaan om de productie en gezondheid van dieren te optimaliseren. Ondanks het feit dat de overbezetting nu verleden tijd is draait het nog niet optimaal. Dit is ook terug te zien aan de productie van verse dieren wat nog niet op niveau is.

Aandachtspunt is de robot, de loop is niet goed. Ook lijkt het erop dat de immuniteit van de koppel niet optimaal is. Ik heb inmiddels contact gehad met Harmen ter Schuure en Bertjan. Beiden geven aan contact op te nemen (Harmen heeft dit al gedaan begreep ik).

Gelukkig is het wat betreft uiergezondheid en klauwgezondheid rustig op het moment.

Adviezen: 

  • Diagnostiek: Om te blijven monitoren welke kiemen met name voor problemen zorgen op dit bedrijf is het belangrijk om melkmonsters te nemen. Zo kunnen managementmaatregelen en eventuele mastitisvaccinatie tijdig worden bijgestuurd.
    • Neem van alle koeien/vaarzen met een klinische (zichtbare) mastitis een melkmonster en doe deze in de vriezer. Maak hier een gewoonte van door een bakje met melkmonster buisjes op de doos met injectoren te zetten. Je kunt dan later samen met de praktijk beslissen wat je doet met de ingevroren monsters. NB. Monsters niet langer dan 6 weken ingevroren laten.
    • Stuur een monster in van de tank en een poolmonster van een aantal celgetaldieren. Dit wordt middels pcr op kosten van HIPRA onderzocht. Stijn regelt dit. Hierdoor kan ook bekeken worden of mycoplasma mogelijk een rol speelt (uiteraard wel een momentopname).
    • Bloedafname voor leverfunctie bij 5 koeien van 3 of meer lactaties en die meer dan 200 dagen in lactatie zitten. Om te bekijken of er aanwijzingen zijn voor een verminderde leverfunctie, wat mogelijk onderliggend kan zijn aan immuniteitsproblemen.

 

  • Laat een natte melkmeting uitvoeren door Johan Grolleman. Hij heeft veel kennis en een praktische manier van adviseren. Belangrijk om uit te sluiten of het melken goed verloopt of dat er aanwijzingen zijn waarom de loop minder is. Vraag hem ook of hij kan controleren op lekstroom.

 

  • Zet in overleg met Harmen de voorbehandelingsmodule aan. Hierdoor zal de voorbehandeling en daarmee het melkproces nog meer worden geoptimaliseerd.

 

  • Boxen: Jan Jaap gaf aan dat hij overweegt om over te stappen op gescheiden mest of een mengsel van stro-kalk-water.
    • Gescheiden mest geeft altijd wel een verhoogd risico omdat de manier waarop we dat doen in NL er geen DS% bereikt wordt van 65 wat wel gewenst is bij het gebruik hiervan. Wanneer je het wel wilt doen houdt rekening met de volgende punten:
      • Mest scheiden onder afdak.
      • Een product toevoegen om het materiaal droger te maken, kleimineraal of iets van vlas.
      • Meerdere keren per week instrooien zodat met dunne lagen van 5cm gewerkt kan worden. Zet tijdens het vullen ook altijd de ventilatoren flink aan, ook in de winter.
    • Berg BV heeft mooie voorgemengde materialen.
    • Stro-kalk-water mengsels zelf maken is ook mogelijk. Ga dan uit van het advies van Vetvice. Dit zal ik met jullie delen.

 

Theoretische achtergronden vaccinatie met STARTVAC® en uiergezondheid

S. Aureus en CNS infecties: Vaccinatie zorgt ervoor, dat er minder (daling tot 56%) nieuwe dieren geïnfecteerd worden door vermindering uitscheiding van de chronisch geïnfecteerde kwartieren en dat koeien die geïnfecteerd worden, sneller en beter genezen (tot 73% stijging genezingspercentage). Hierdoor ontstaan er minder chronisch geïnfecteerde kwartieren en zal op termijn het celgetal dalen.
E. coli infecties: De hygiëne op het bedrijf en het melkproces bepalen het aantal infecties met omgevingsgebonden kiemen zoals de E. coli bacteriën, de vaccinatie heeft vooral invloed op de heftigheid van de infectie. Na STARTVAC® vaccinatie zijn E. coli infecties 50% minder ernstig, verminderd de melkproductie verlies door E.coli infecties met 50% en zijn geïnfecteerde kwartieren beter behandelbaar. Daarnaast daalt het afvoerpercentage gemiddeld met 30%.
Klebsiella infecties: Ook Klebsiella is deels een omgevingsgebonden kiem. Vaccinatie zorgt ook hierbij voor een verminderde ernst van infecties, het aantal infecties zelf wordt bepaald door de omgeving. Ook zullen onder een vaccinatie regime niet alle koeien drager worden in de uier. (75% genezing in Nederlandse veldproef). Omdat er een deel drager blijft is het verstandig om Klebsiella positieve dieren altijd naderhand om de 3 maanden te contoleren (opvolgen in de tijd).

Theoretische achtergronden vaccinatie met UBAC® en uiergezondheid

UBAC® is een vaccin werkzaam tegen klinische mastitis veroorzaakt door Streptococcus uberis. Vaccinatie zorgt in Spaanse veldonderzoeken bij 6 gangbare S. uberis bedrijven voor een daling van 55% van het aantal klinische mastitisgevallen veroorzaakt door S. uberis. Daarnaast werd bij gevaccineerde dieren die nieuw geïnfecteerd raakten met S. uberis, een celgetaldaling van 70% gezien op kwartierniveau. Tevens zagen we in deze onderzoeken bij de koeien die een chronische subklinische infectie met S. uberis krijgen (de hoog celgetal dieren) gemiddeld een 3 liter hogere melkproductie per dag tot 150 dagen in lactatie.
Uit recent Nederlands onderzoek bij 3 gangbare bedrijven met S. uberis infecties wordt na 1 jaar vaccinatie 40% minder klinische mastitis gezien algemeen, 50% minder chronische subklinisch geïnfecteerde S. uberis gevallen (hoog celgetal dieren) en 90% genezing van de hoog celgetal dieren bij aanvang van de UBAC® vaccinatie na 6 maanden, veroorzaakt door een S. uberis infectie.

Referenties
  • An investigation of the efficacy of a polyvalent mastitis vaccine using different vaccination regiments under field conditions in the UK, A. Bradley, J. Dairy Science, 2015.
  • Efficacy of vaccination on Staphylococcus aureus and CNS intramammary infection dynamics in 2 dairy herds, Y. Schukken, J Dairy Science, 2014
  • Montbrau et al. 2018; Efficacy of UBAC® vaccine against an experimental intramammary heterologous challenge in dairy heifers (clinical response and milk production). Poster presented at the 2018 International Bovine Mastitis Conference. NMC Milano, Italy.
  • Case study with vaccination against Streptococcus uberis infections in 3 Dutch dairy herds to control clinical mastitis, subclinical mastitis and intramammary use of antibiotics. Beulens, A.J.G, Hartjes, J.H.J. Poster presented at NMC 60th Annual Meeting, 2021