In zijn openingspresentatie schetste Vincent Ter Beek, editor bij Pig Progress, de richting van de Europese varkenssector voor de komende jaren. Vier grote thema’s zullen de komende tien jaar het beleid en de bedrijfsvoering bepalen: milieu, voeding, dierenwelzijn en diergezondheid. En hoewel de toekomst uitdagend lijkt, zijn er duidelijke richtingen waarin de sector zich moet ontwikkelen.

Milieu en voeding: Duurzaamheid als prioriteit

De druk om voedselproductie beter af te stemmen op de omgeving blijft stijgen. Hoewel de politieke focus dit jaar verschuift naar onderwerpen zoals defensie, blijft duurzaamheid een topprioriteit. Dat betekent voor de varkenshouderij dat er kritischer gekeken moet worden naar zaken als het gebruik van soja-eiwitten uit Zuid-Amerika, die verantwoordelijk zijn voor ontbossing en hoge transportemissies. Vincent Ter Beek voorspelt hiernaast ook een verfijning van diëten, waarbij onder andere meer synthetische aminozuren gebruikt zullen worden om zowel het eiwitgehalte te optimaliseren als de stikstofuitstoot te reduceren.

Dierenwelzijn: Van extra inspanning naar ‘license to produce’

Dierenwelzijn krijgt steeds meer aandacht en niet langer als een extra inspanning, maar als een absolute voorwaarde om te mogen produceren. Staartcouperen, castratie zonder verdoving en het gebruik van klassieke kraamhokken zal niet langer getolereerd worden. Ook het spenen vóór 28 dagen komt steeds meer onder druk te staan. Zonder ingrijpende aanpassingen zullen veel Belgische stallen niet meer voldoen aan toekomstige eisen, waardoor renovatie of nieuwbouw onvermijdelijk wordt, en dat brengt nieuwe uitdagingen met zich mee op het gebied van vergunningen, regelgeving en investeringen.

Diergezondheid: PRRS en ASF blijven de grootste bedreigingen

Wat betreft diergezondheid noemde Ter Beek twee virussen die de sector blijven beheersen: Afrikaanse Varkenspest (ASF) en PRRS. ASF blijft een dreiging, ook al lijkt het risico momenteel wat verder van ons af te staan. Gelukkig wordt er volop gewerkt aan innovatieve preventietechnologieën, onder andere via het Europese VAX4ASF-project, waarin HIPRA een belangrijke rol speelt.
PRRS is echter veel urgenter. Dit virus blijft jaarlijks enorme schade veroorzaken, vooral in landen als Spanje, waar de hoogvirulente Rosalia-stam al jaren enorme verliezen veroorzaakt. De boodschap is duidelijk: PRRS hoort niet thuis in de volgende generatie. Ter Beek is stellig: we moeten nu actie ondernemen om PRRS te bannen. Vaccinatie zal daarin een cruciale rol spelen, en de sector moet gezamenlijk werken aan een actieve reductiestrategie om het virus onder controle te krijgen. 📎 Lees ook de presentatie van Dr. Enric Mateu over PRRS.

Miguel Ángel Higuera (Directeur ANPROGAPOR) bracht een economische reality check op vlak van ons Europees beleid. Zijn boodschap: “Goed bedoelde regels kunnen grote en vaak onvoorziene gevolgen hebben.”

• Als de EU zou beslissen om vrijloopkraamhokken verplicht te maken volgens de afmetingen zoals voorgesteld in het EFSA-rapport van 2022 en onze kraamstallen niet uitbreiden, dan zou Europa niet langer varkensvleesexporteur zijn, maar netto-importeur.
• De daling van de Europese veestapel lijkt op het eerste gezicht positief voor het klimaat. Maar als de productie verschuift naar regio’s met een grotere ecologische voetafdruk, leidt dat mondiaal tot méér uitstoot, niet minder.
• Als consumenten Europese producten willen blijven kopen, zullen ze dieper in de buidel moeten tasten. Europees vlees kan tot 20% duurder worden en de totale kost voor voeding kan voor een gemiddeld gezin neerkomen op zo’n €630 extra per jaar. De vraag is: zal de consument kiezen voor Europese kwaliteit of schakelen naar goedkopere, geïmporteerde alternatieven?
• Onzekerheid maakt onze sector minder aantrekkelijk, dus hoe dan zorgen dat we getalenteerde mensen blijven aantrekken om in onze sector te werken? Arbeid wordt de schaarste van de toekomst.

Kortom: beleidskeuzes moeten niet alleen ecologisch en ethisch verantwoord zijn, maar ook economisch realistisch én mondiaal bekeken.

Miguel was er ondanks alles van overtuigd dat de sector zich kan aanpassen, mits er ruimte blijft voor dialoog en praktijkgerichte oplossingen. Met gezond verstand, samenwerking en oog voor de realiteit, is het wél mogelijk om duurzame vooruitgang te boeken zonder onze slagkracht als Europese varkenssector te verliezen.

De veehouderijsector staat onder druk. Niet alleen door klimaatveranderingen, stikstofmaatregelen en economische onzekerheden, maar ook – en steeds nadrukkelijker – door arbeidstekorten. Er is een groeiende kloof tussen het werk dat gedaan moet worden en het aantal mensen dat het wil of kan doen. Tegelijkertijd biedt deze uitdaging ook kansen voor vernieuwing. Door te focussen op de volgende generatie boeren, strategisch talentbeheer, training én digitalisering, kan de sector zich toekomstbestendig maken.

1. Jong talent aantrekken en behouden
   Waar er in het verleden bijna altijd gekeken werd naar dochter of zoon als jong talent voor het bedrijf, wordt dit steeds zeldzamer. De veehouders weten soms zelf niet hoe hun gezin te motiveren voor een volgende generatie boeren. Maar er is wel degelijk toekomst in de veehouderij. Landbouw en veeteelt zal een belangrijke sector blijven in België en hiervoor hebben we gemotiveerde, jonge veehouders nodig. Door strategisch om te gaan met het bedrijf en de nodige investeringen voor de toekomst te doen, kunnen varkenshouders in België nog generaties lang verder blijven kweken.Als er natuurlijk toch niet gekozen wordt door de volgende generatie om het bedrijf over te nemen, moeten we op zoek gaan naar personeel die de varkenshouder ondersteunt voor de jaren dat hij het bedrijf nog zal runnen. En dan is het essentieel om op zoek te gaan naar jong talent. Door te zorgen dat jouw bedrijf zichtbaar is, bijvoorbeeld door sociale media, open dagen en samenwerking met scholen, kan je jong talent ontmoeten en aantrekken.

   Eens ze op jouw bedrijf aan het werk zijn, is het belangrijk om een loopbaanpad met groei op te stellen. Waar ze starten als stalmedewerker, willen ze misschien wel ooit doorgroeien kraamstalverantwoordelijke of uiteindelijk wel bedrijfsleider worden.

2. Personeel trainen en binden
   Goede medewerkers zijn goud waard en schaars. Daarom is investeren in opleidingen en werkplezier essentieel.
   

• Opleiding: Denk aan trainingen in diergezondheid, data-analyse of staltechniek, aangepast aan het niveau van de medewerker. Begeleid jouw medewerkers en zorg voor kennisoverdracht en binding.
• Werkplezier: in reeds vele generaties op de werkvloer is werkplezier onmisbaar. Tijdens de werkuren gaan we op zoek naar manieren en technologieën dat het werk aangenamer maakt. Intradermale vaccinatie is hier slechts één voorbeeld van. Daarnaast zijn flexibele werktijden, vaste rustdagen en beloning naar inzet belangrijke factoren voor loyaliteit.

3. Digitalisering als hefboom
   Digitalisering biedt niet alleen inzicht in bedrijfsprocessen, maar maakt het werk ook lichter, veiliger en aantrekkelijker.
   

• Slimme staltechnologie: Automatische voersystemen, gedragsanalyse zoals bronstdetectie, klimaatbeheersing en robots nemen zwaar werk uit handen.
• Bedrijfsanalyse en dashboards: Meten is weten. Moderne software helpt boeren om beter onderbouwde beslissingen te nemen over voer, diergezondheid en productie.
• Toepassingen voor medewerkers: Denk aan dagelijkse taken aangenamer maken, zoals vaccinatie van dieren of mobiele apps waarin werkinstructies, dierregistraties of takenlijsten eenvoudig gedeeld worden. Dit verhoogt overzicht én motivatie.

Een toekomst met perspectief

De veehouderij is een sector vol passie, traditie én innovatie. Door slim te investeren in mensen en technologie kan deze sector niet alleen het arbeidstekort overbruggen, maar zich ook vernieuwen. De boerderij van de toekomst is niet alleen duurzamer, maar ook aantrekkelijker als werkplek – voor de veehouder én zijn team.

De uitdaging is groot, maar de oplossingen liggen binnen handbereik. Het is tijd om samen te bouwen aan een veehouderij waarin jonge talenten willen instappen, medewerkers zich blijven ontwikkelen en technologie het werk aangenamer maakt.

PCV2 blijft volgens Prof. Joaquim Segalés een belangrijke ziekte, maar nog steeds goed onder controle te houden. Ondanks de genetische variatie tussen stammen blijft de bescherming via vaccinatie robuust.

Bij Mycoplasma hyopneumoniae ziet Segalés vaak een blinde vlek in de aanpak: de zeugenstapel. Stabiliteit van de zeugen is cruciaal voor de controle van Mycoplasma op het bedrijf, maar wordt in de praktijk nog te weinig opgevolgd.

Tot slot belichtte hij influenza bij varkens — en hoe dit onderwerp aan belang wint door het One Health-perspectief. Griepvarianten kunnen zich onder de radar ontwikkelen bij dieren en mogelijk overspringen naar mensen. Volgens Segalés is dit risico nog te vaak onderschat in de varkenshouderij.

Met de openingszin “We hebben niet geleerd uit het verleden en zijn niet klaar voor de toekomst” schudde Prof. Mateu de zaal meteen wakker. Volgens hem is het onvermijdelijk dat er nieuwe, hoogvirulente PRRS-varianten opduiken — de vraag is alleen: wanneer?

Zijn boodschap: het is tijd voor een gecoördineerde aanpak. Niet elk bedrijf op zijn eiland, maar transparantie en samenwerking tussen bedrijven en regio’s. In Hongarije en Denemarken zijn al mooie voorbeelden te vinden van zo’n succesvolle regionale PRRS-aanpak.

Een belangrijke rol in dit verhaal is weggelegd voor het monitoren van transport. Als een gevaarlijke stam opduikt in een land met veel export, zoals Nederland, Denemarken of België, dan is de impact potentieel catastrofaal voor heel Europa.